Crowdfunding voor je startup: hoe werkt het en wanneer is het geschikt?

Crowdfunding klinkt aantrekkelijk: in plaats van één investeerder overtuigen, haal je geld op bij honderden mensen die in je product geloven. Soms werkt dat uitstekend, vooral als je een product hebt dat consumenten direct begrijpen. Maar crowdfunding kost ook meer tijd dan veel founders denken, en de keuze voor een bepaalde vorm heeft gevolgen voor je volgende rondes.

In dit artikel lees je welke vormen van crowdfunding er zijn, welke regels gelden onder de Europese crowdfundingverordening, met welke kosten je rekening houdt, wanneer crowdfunding wel en niet past, hoe je een campagne aanpakt en wat het betekent voor je cap table.

Wat is crowdfunding?

Crowdfunding (ook wel crowdfinancing of groepsfinanciering genoemd) is een manier om geld op te halen bij een grote groep mensen die elk een relatief klein bedrag inleggen, meestal via een online platform. Afhankelijk van de vorm krijgen deelnemers daar rente, aandelen, een product of niets voor terug. Voor startups is crowdfunding zowel een financieringsbron als een test: als genoeg mensen meedoen, is dat ook bewijs dat er vraag is.

De vier vormen van crowdfunding

Bij een lening blijft je eigendom intact, maar je hebt verplichtingen. Bij aandelen geef je een stuk van je bedrijf weg, zonder aflossing. Reward-crowdfunding is eigenlijk een vorm van voorverkoop: je financiert je eerste productie met omzet van klanten die vooruitbetalen. Wil je de afweging tussen lenen en eigen vermogen breder maken, lees dan geld lenen als ondernemer.

Regels: de Europese crowdfundingverordening en de AFM

Sinds 10 november 2021 geldt Verordening (EU) 2020/1503, de Europese verordening voor crowdfundingdienstverleners. Die werkt rechtstreeks in Nederland. Platforms die zakelijke leningen of effecten zoals aandelen en obligaties bemiddelen, hebben een vergunning nodig; in Nederland verleent de AFM die. De overgangsperiode voor bestaande platforms liep tot 10 november 2022.

De belangrijkste punten voor jou als founder:

• Maximaal € 5 miljoen per 12 maanden. Een aanbieding van meer dan € 5 miljoen per project over twaalf maanden valt buiten de verordening en onder zwaardere financiële regelgeving.
• Informatieblad. Je stelt als projecteigenaar een essentiële-beleggingsinformatieblad op (de Key Investment Information Sheet) van maximaal zes A4’tjes. Het platform controleert het op volledigheid en duidelijkheid.
• Bescherming van niet-ervaren beleggers. Platforms toetsen kennis en verliescapaciteit van beleggers. Investeert iemand meer dan € 1.000 of meer dan 5 procent van zijn vermogen (welk bedrag het hoogst is), dan krijgt hij een extra risicowaarschuwing en moet hij uitdrukkelijk instemmen. Er geldt ook een bedenktijd van vier kalenderdagen.

Donatie- en reward-crowdfunding vallen niet onder deze vergunningsplicht. Controleer vóór je met een platform in zee gaat of het een vergunning heeft. ESMA, de Europese toezichthouder, houdt een openbaar register bij van crowdfundingdienstverleners met een vergunning.

Wat kost crowdfunding?

De kosten verschillen per platform en vorm, en worden niet centraal gepubliceerd. Vraag daarom altijd een volledig kostenoverzicht op en vergelijk platforms. Reken op deze posten:

Platformkosten. Vaak een vast bedrag voor de beoordeling en begeleiding plus een percentage van het opgehaalde bedrag bij succes.

Betaal- en administratiekosten. Voor het verwerken van betalingen en, bij leningen, het innen en uitbetalen van rente en aflossing.

Juridische en notariskosten. Vooral bij aandelen of participaties, zoals een notariële akte of het opzetten van een tussenstructuur.

Campagnekosten. Video, beeldmateriaal, advertenties en vooral je eigen tijd. Die laatste wordt het vaakst onderschat.

Bij een lening komt daar de rente bij gedurende de looptijd. Neem al deze kosten mee in je financiële prognose, zodat je ziet wat je netto overhoudt.

Wanneer is crowdfunding geschikt, en wanneer niet?

Crowdfunding past goed als:

• je product voor consumenten direct te begrijpen is en mensen er enthousiast over kunnen worden;
• je al een community, mailinglijst of klantenbestand hebt dat je kunt mobiliseren;
• je naast geld ook bewijs van vraag en eerste klanten wilt (reward-crowdfunding);
• je kasstroom voorspelbaar genoeg is om rente en aflossing te dragen (lening).

Crowdfunding past minder goed als:

• je een complex B2B-product verkoopt aan een kleine groep zakelijke kopers;
• je nog geen omzet hebt en een lening aangaat die je niet kunt aflossen;
• je binnen een of twee jaar een grote ronde bij venture capital-fondsen wilt ophalen en je cap table eenvoudig wilt houden;
• je vooral kennis en netwerk zoekt; daarvoor zijn een angel investor of een programma vaak beter.

Zo pak je een crowdfundingcampagne aan

Stap 1: kies de vorm en het doel. Bepaal welk bedrag je nodig hebt, waarvoor, en welke vorm daarbij past. Een realistisch doelbedrag is beter dan een ambitieus doel dat je niet haalt.

Stap 2: kies een platform met vergunning. Controleer de vergunning, kijk welke campagnes het platform eerder deed in jouw sector en vraag het kostenoverzicht op.

Stap 3: bouw je publiek vóór de lancering. Een campagne begint niet op de dag dat hij live gaat. Verzamel weken van tevoren geïnteresseerden en vraag een groep mensen om op dag één in te stappen. Een campagne die snel een flink deel van het doel haalt, trekt nieuwe deelnemers aan.

Stap 4: vertel een helder verhaal. Wat los je op, voor wie, en waarom jij? De principes uit storytelling voor founders gelden hier net zo goed als bij een pitch.

Stap 5: blijf communiceren. Tijdens de campagne met updates, daarna met verslagen over voortgang. Je deelnemers zijn ambassadeurs, klanten en soms toekomstige investeerders.

Gevolgen voor latere rondes en je cap table

Bij aandelen-crowdfunding komen er in één keer veel kleine aandeelhouders bij. Professionele investeerders in een volgende ronde willen weten hoe die groep is georganiseerd: hebben ze allemaal stemrecht, moeten ze allemaal tekenen bij een volgende ronde of verkoop, en zijn er afspraken over meeverkopen? Veel platforms werken daarom met een tussenstructuur, zoals een stichting of een aparte entiteit die alle crowdinvesteerders bundelt. Dan staat er één partij op je cap table.

Ook de waardering telt. Een hoge waardering in een crowdfundingronde kan een volgende ronde bemoeilijken als professionele investeerders lager willen instappen. Lees daarover meer in hoe de waarde van je startup wordt bepaald. Bij een lening blijft je cap table intact, maar de schuld staat op je balans, en investeerders kijken bij een volgende ronde waar hun geld heen gaat: naar groei of naar aflossing. Een overzicht van alle financieringsbronnen per fase staat in startup-financiering per fase.

Waar wij staan

Crowdfunding is voor sommige startups een goede eerste stap, zeker voor consumentenproducten. Voor digitale, schaalbare proposities in een vroege fase zijn er ook andere routes, zoals een venture studio of een accelerator, waar je naast geld ook begeleiding en netwerk krijgt. Welke route bij je situatie past, lees je in venture studio, incubator, accelerator of VC en in soorten investeerders in Nederland.

Veelgestelde vragen

Hoeveel geld kun je ophalen met crowdfunding?

Onder de Europese crowdfundingverordening mag een project maximaal € 5 miljoen per twaalf maanden ophalen via een vergunde crowdfundingdienstverlener. In de praktijk hangt het bedrag vooral af van je netwerk, je verhaal en de vorm die je kiest. Een realistisch doel dat je snel haalt, werkt beter dan een te hoog doel.

Heeft een crowdfundingplatform een vergunning nodig?

Platforms die zakelijke leningen of effecten zoals aandelen bemiddelen, hebben een vergunning nodig onder de Europese crowdfundingverordening; in Nederland verleent de AFM die. Platforms voor donaties of reward-crowdfunding hebben die vergunning niet nodig. ESMA houdt een openbaar register bij van vergunde dienstverleners.

Wat is het verschil tussen reward-crowdfunding en equity-crowdfunding?

Bij reward-crowdfunding krijgen deelnemers een product of tegenprestatie, zoals een voorverkoop. Bij equity-crowdfunding krijgen ze een belang in je bedrijf, direct of via een tussenstructuur. Reward kost je geen aandelen, equity wel.

Is crowdfunding slim als je later venture capital wilt ophalen?

Dat kan, maar let op je cap table. Veel kleine aandeelhouders kunnen een volgende ronde ingewikkelder maken, tenzij ze gebundeld zijn in één entiteit. Een te hoge waardering in de crowdfundingronde kan bovendien een lagere waardering in de volgende ronde lastig maken.

Hoe lang duurt een crowdfundingcampagne?

De campagne zelf loopt meestal enkele weken. De voorbereiding duurt vaak langer: platformselectie, beoordeling, het opstellen van documenten en het opbouwen van een publiek. Reken op een paar maanden van start tot geld op de rekening.