Welk businessmodel past bij jouw startup?

Het businessmodel bepaalt hoe je waarde levert en hoe je daar geld aan overhoudt, en die twee dingen hangen vaster samen dan founders denken. Wie het verkeerde businessmodel kiest, kan een uitstekend product hebben dat structureel verlies maakt. De keuze gaat dus niet over wat gangbaar is in jouw sector, maar over wat past bij hoe jouw klant koopt en hoe vaak die terugkomt.

In dit artikel zie je het verschil tussen een businessmodel en een verdienmodel, een overzicht van de modellen die voor startups het vaakst werken, en een keuzehulp waarmee je voor jouw situatie de juiste kiest.

Businessmodel en verdienmodel: niet hetzelfde

Deze twee worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zitten op verschillende niveaus.

Een businessmodel is het hele plaatje: wie je klant is, welk probleem je oplost, hoe je je product levert, via welke kanalen, en hoe het geld binnenkomt. Het verdienmodel is daar één onderdeel van: de specifieke manier waarop je betaald krijgt (eenmalig, per maand, per transactie). Je kunt hetzelfde verdienmodel in heel verschillende businessmodellen stoppen. De keuze voor het juiste verdienmodel komt dus ná de bredere vraag die dit artikel behandelt.

Kort gezegd: het businessmodel is hoe de hele machine werkt, het verdienmodel is waar de munt in valt.

De businessmodellen die voor startups het vaakst werken

Niet elk model past bij elke startup. Hieronder de modellen die voor digitale, schaalbare proposities het vaakst terugkomen, met wanneer ze werken en waar het misgaat.

SaaS (software die je als dienst afneemt, meestal per maand of jaar). Je levert software via internet en de klant betaalt voor toegang, niet voor bezit. Werkt goed bij een probleem dat zich herhaalt, want dan blijft de klant betalen. Valkuil: als het probleem eenmalig is, zegt de klant na een maand op.

Marktplaats (je brengt vraag en aanbod bij elkaar en pakt een deel van de transactie). Werkt als je een echt schaarste-probleem oplost: kopers vinden geen verkopers, of andersom. Valkuil: het kip-en-ei-probleem. Zonder aanbod komen geen kopers, zonder kopers komt geen aanbod.

Transactiemodel (je verdient per verkochte eenheid of afgehandelde transactie). Simpel en transparant. Werkt als het volume hoog genoeg is. Valkuil: je inkomsten zijn even grillig als het gedrag van je klant.

Freemium (gratis basis, betaalde extra’s). Je trekt veel gebruikers met een gratis versie en laat een klein deel betalen voor meer. Werkt als de gratis versie echt nut heeft én er een duidelijke reden is om te upgraden. Valkuil: iedereen blijft gratis hangen omdat de betaalde versie te weinig toevoegt.

Abonnement op fysieke of hybride levering. Je levert herhaaldelijk iets tegen een vast bedrag. Werkt bij voorspelbaar verbruik. Valkuil: logistiek en marges, die bij digitale modellen veel gunstiger liggen.

Vergelijkingstabel: welk model wanneer

Keuzehulp: vier vragen die je richting geven

Het juiste model volgt uit hoe je klant zich gedraagt, niet uit wat de buurman doet. Loop deze vier vragen langs.

Hoe vaak heeft je klant je nodig? Lost je product een terugkerend probleem op, dan past een model met herhaalde betaling, zoals SaaS of abonnement. Is het eenmalig, dan is een vast maandbedrag oneerlijk en kwetsbaar.

Wie heeft baat bij wie? Breng je twee partijen samen die elkaar nu niet vinden, dan zit je in marktplaats-territorium, met het bijbehorende startprobleem dat je één kant eerst moet vullen.

Hoe groot is de drempel om te beginnen? Is je product lastig uit te leggen of pas waardevol na gebruik, dan helpt een gratis instap (freemium of een proefperiode) om mensen over de streep te trekken.

Wat kost het je om één klant te bedienen? Bij software zijn de kosten per extra klant laag, waardoor schaalbare modellen werken. Zitten er fysieke leveringen of veel handwerk in, dan eten je marges mee en moet je model dat opvangen.

Veelgemaakte fouten

Het model van een ander overnemen. Wat werkt voor een concurrent, werkt niet automatisch voor jou. Hun klant koopt misschien anders, of ze hebben schaal die jij nog niet hebt.

Het model te vroeg in beton gieten. In de eerste fase test je niet alleen je product, maar ook hoe mensen ervoor willen betalen. Sta open voor het bijstellen van je model op basis van wat je ziet.

Verdienmodel verwarren met businessmodel. Een prijslijst is geen businessmodel. Als je alleen nadenkt over wat je rekent en niet over hoe de hele machine waarde maakt, mis je de helft.

Voor je je model kiest: valideer eerst

Een businessmodel kiezen heeft pas zin als je weet dat er een echt, betaald probleem onder ligt. Anders optimaliseer je de geldstroom van iets wat niemand wil. Begin daarom bij het valideren van je startup-idee en bouw je model op wat je daar leert.

Worstel je met de vraag of je model klopt voor jouw markt? Binnen onze trajecten kijkt ons expertteam, met onder meer mensen op finance, research en data science, met founders mee naar of het businessmodel houdbaar is voordat er groot wordt geïnvesteerd in de bouw.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een businessmodel en een verdienmodel? Een businessmodel beschrijft hoe je hele onderneming waarde levert en geld verdient: klant, probleem, kanaal en geldstroom samen. Een verdienmodel is daar één onderdeel van, namelijk de manier waarop je betaald krijgt.

Welk businessmodel is het beste voor een startup? Er is geen beste model los van je situatie. Het hangt af van hoe vaak je klant je nodig heeft, hoeveel het kost om een klant te bedienen, en hoe die klant koopt. SaaS werkt goed bij terugkerende problemen, een marktplaats bij het verbinden van vraag en aanbod.

Kan ik mijn businessmodel later nog veranderen? Ja, en in de vroege fase is dat normaal. Je test naast je product ook hoe mensen willen betalen. Wel wordt aanpassen lastiger naarmate je groeit en klanten aan een bepaald model gewend zijn.

Hoe weet ik of mijn model schaalbaar is? Kijk wat het je kost om één extra klant te bedienen. Blijven die kosten laag terwijl je omzet stijgt, dan is je model schaalbaar. Stijgen de kosten even hard mee, dan groei je zonder dat het je iets oplevert.